آزولا ندانم کاری که گریبان گیر تالاب بندر انزلی شد

انزلی چی: حدود سه دهه پیش گیاهی از کشور فیلیپین به ایران آورده شد تا در مزارع برنج به عنوان کود طبیعی مورد استفاده قرار گیرد، اما امروز این گیاه زیبا نفس تالاب بندر انزلی را به شماره انداخته است.

تالاب بندر انزلی با حدود 20 هزار هکتار وسعت زیست گاه 231 گونه گیاهی و 138 گونه جانوری و عامل اصلی مهار سیلاب های 11 رودخانه بالادست است.  

اکنون این گیاه زیبا همچون مخملی سبز خود را بر سطح صدها هکتار از تالاب بندر انزلی گسترانده و نفس تالاب و آبزیانش را به شماره انداخته است. 

آزولا مانع رسیدن نور به اعماق آب می شود و همچنین پیدا کردن غذا برای پرندگان را با مشکل مواجه می کند. 

سیلاب های فصلی موجب جاری شدن آزولای موجود در تالاب به سمت رودخانه و کانال بندر و دریای خزر می شود به نحوی که گاه روی آب تالاب مثل یک زمین فوتبال به نظر می رسد. 

معاون امور تالاب های دفتر زیست گاه ها و امور مناطق سازمان محیط زیست در این باره گفت: شاید 800 هکتار از سطح تالاب بندر انزلی درگیر گیاه آزولا است.  

مسعود باقرزاده کریمی با اشاره به این که اکنون تهدید گیاه سنبل آبی خطرناک تر از آزولا است، اظهار کرد : وارد کردن هر گونه گیاه غیربومی باید با رعایت کامل مسایل زیست محیطی باشد و گرنه می تواند اثرات نامطلوبی از خود به جا بگذارد.  

وی با اشاره به مغذی بودن گیاه آزولا برای خوراک دام افزود: سازمان حفاظت محیط زیست از متقاضیان جمع آوری آن از سطح تالاب حمایت می کند. 

وی افزود: علت این که اجرای این طرح تاکنون موفقت آمیز نبوده این است که بخش های اجرایی که کار جمع اوری آزولا را از سطح تالاب بر عهده گرفته اند از فناوری های روز استفاده نکردند و به روش سنتی اقدام به این کار می کردند که برای آنها مقرون به صرفه نبود. 

باقر زاده کریمی خاطرنشان کرد: البته تالاب خاصیت خودپالایی دارد و زمانی که آب رودخانه به مقدار زیاد وارد تالاب می شود بر اثر گردش آب، آب به سمت دریا حرکت می کند و آب شیرین تالاب به همراه آزولاهای موجود در آن بخش وارد دریا می شود و از آن جا که این گیاه با آب شور دریا سازگاری ندارد از بین می رود. 

وی تاکید کرد: به همین منظور و برای حفظ گردش آب در تالاب پیشنهاد کرده بودیم دهانه های پل جاده کنار گذر بندر انزلی که در حال ساخت است را بزرگ تر در نظر بگیرند تا تغییر و خدشه ای در روند طبیعی گردش آب تالاب ایجاد نشود. 

گیاه آزولا: ریشه کلمه آزولا یونانی و به معنای این کلمه ‘در خشکی مردن’ است پس نام آزولا وابستگی کامل آن را به آب نشان می دهد. 

آزولا سرخس شناور آزادی است که معمولا در آب های راکد و آرام نهرها، تالاب ها و شالیزارها از نواحی معتدله گرفته تا نواحی گرمسیری یافت می شود.  

این گیاه با ریشه های نازکی که دارد همانند فرشی است که روی سطح آب گسترش پیدا کرده است . برگ های این گیاه ظریف و کوچک و حساس است و بسته به این که در چه مقطعی از زمان رشد باشد، رنگ های متفاوتی دارند. 

مثلا هنگامی که گیاه در آستانه رشد است رنگ آن سبز مغز پسته ای است و کم کم رنگ آن تیره می شود و گاهی قرمز و نقره ای هم می شود. 

آزولا می تواند در مدت دو تا سه روز به دو برابر حد معمول خود برسد. این گیاه دارای گونه ها و زیر گونه های متفاوتی است و بسته به شرایط محیطی رنگ و اندازه های گسترش آن متفاوت است. 

پراکنش سریع این گیاه در سراسر دنیا و رشد سریع و تثبیت نیتروژن آن توجه بسیاری از محققان را به خود جلب کرده است. زیست گاه اولیه آزولا کالیفورنیای آمریکاست. 

تالاب بندر انزلی با حدود 20 هزار هکتار وسعت زیست گاه 231 گونه گیاهی و 138 گونه جانوری و عامل اصلی مهار سیلاب های 11 رودخانه بالادست است. همچنین منبع درآمد مهمی برای مردم بومی از محل شکار، صید ماهی، تولید صنایع دستی از گیاهان تالابی و محل بازدید و گردش حدود یک میلیون گردش گر در سال است. 

بی توجهی نسبت به ورود گونه های غیربومی می تواند حیات این تالاب ارزشمند و دیگر اکوسیستم های طبیعی کشور را به خطر بیاندازد.  

از این رو مردم و کارشناسان باید در این زمینه با احتیاط بسیار عمل کنند. / ایرنا