انزلی چی: اصولا جنس رویاهای دم صبح چون قندیل های بلورین عمری کوتاه دارد اما این ‘رویاهای دم صبح’ بلا شک جاودان خواهد ماند. من در این چند خط قصد کالبد شکافی اثر را به لحاظ ساختار ندارم. همین بس که کارگردان از عناصر داستانی که از یک سینمای قصه گو انتظار می رود هوشمندانه بهره برده است.

هر چند آدم ها واقعی اند اما پرسش های درست و بجا، لحظه نگاری رفتارآدمها، انتخاب درست قاب ها، تدوین و صدا باعث شده که شخصیت پردازی اثر از یک مستند پرتره فراتررود و به مستند داستانی نزدیک می شود. انتخاب لوکیشن واحد و تمرکز اتفاقات در آن به عنوان ظرف مکان که باعث انسجام قصه آدم ها و قوام یافتگی موضوع، باورپذیری و تاثیر گذاری اثر شده است. 

تعلیق داستانی، که در واگویی گذشته شخصیت ها و کنش و واکنش های شان در زمان حال فیلم اتفاق می افتد و موارد دیگری که از حوصله این متن خارج است. به هر حال به جرات می توان گفت این اثر نه از تاثیرگذار ترین بلکه تاثیر گذارترین فیلم این جشنواره است که بخاطر ساخته شدنش باید با چشمی جشن گرفت و با چشمی غمگین بود و عجیب که وقایع و موقعیت هایش نیز سراسر چنین است. مگر می شود این اثر را دید و از آن عبور کرد و به زندگی عادی بازگشت و روزمره گی را از سر گرفت؟! مگر این که روح هایمان پوسیده، چشمانمان دریده و پر وقاحت، احساس هایمان بی اصالت، اصالتمان بی هویت و هویتمان بی منش شده باشد و بس …. و عجیب تر آن که روح حاکم بر فضای داخل سالن آکنده از شور و شرمندگی و تقصیر شده بود و اجازه ندیدن نمی داد. گفتی همه را با طنابی نامرئی به صندلی ها بسته بودند، مکلف به دیدن ‘رویاهای دم صبح’. 

کارگردان صاحب نامی که در تیررس من نشسته بود – و خود در کارنامه اش از زندان ساخته – باهر تنش فیلم آه از نهادش برمی آمد، می گریست، به جلو خم می شد، دوباره تکیه می داد، دست هایش را به هم می فشرد و آه می کشید. انگار که حقیقت را همین حالا مکاشفه کرده، درست مقابلش روی همین پرده نقره ای! مرد کنار دستی ام آن قدر هق هق کرد که طناب را دراند و با تن و روحی آزرده و قدم های نامطمئن چندبار پشت سرش را نگاه کرد تا توانست از سالن بیرون برود.

باید با صدای بلند گفت: حال به نظاره بنشینید، اثری آکنده از حقایق تلخ و جان سوز را. چرا قلم ها خاموشند؟! بنگارید نه برای تبلیغ حقیقت بلکه برای گفتنش. اینک پرده نقره ای برای ساعتی به آینه ای حقیقت گو مبدل شده! … ‘رویاها ی دم صبح’ فریاد می زند: همین نزدیکی ها معصوم ترین، پاک ترین و انسان ترین انسان ها قربانی دست ناپاک سرنوشت شده اند. همین نزدیکی ها خواهران کوچک مان و دخترانمان مدت هاست که دست های تسلیم را بالا برده اند. 

شقیقه هایم درد گرفته و اشکهای مرد پشت سری ام تمام شده. چرا کارگردان صاحب نام خشک می گرید ؟! چرا تمام نمی شود این ‘رویاهای دم صبح’ . آقای کارگردان تمامش کن! پلک هایم دارد می سوزد! … دختری با لبخند و تمنا می گوید ‘ آزادم نکنید’ دختری می گوید’ ازهمه عموهای دنیا متنفرم ! ‘ دختری آهسته زمزمه می کند ‘خدا کند عید را اینجا بمانم! ‘دختری ناخن هاش را می جود’ ‘ ای وای! باز باید به خیابان برگردم، مادرم مرا از خانه رانده’ و آن یکی دست به شکم بر آمده اش می کشد ‘خدا کند بچه ام پسر باشد. اگر دختر باشد او را می کشم.’ راستی چرا قبل از خواب موهای عروسکش را می بافد؟! دختری که بغض دارد… 

– آه از این ‘رویاهای دم صبح’  

امید پناهی آذر، نویسنده کتاب کتلت سرد، ایرنا 

به گزارش انزلی چی، رویاهای دم صبح به کارگردانی مهرداد اسکویی در بخش مستند سی‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر حضور دارد و اسکویی برای کارگردانی و تهیه کنندگی این مستند، نامزد دریافت سیمرغ بلورین شده است.

همچنین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «True/False» آمریکا، جایزه سال ۲۰۱۶ میلادی خود را به مهرداد اسکویی اعطا می‌کند. 

جایزه معتبر سینمایی «True Vision» (دیدگاه حقیقی) به عنوان تنها جایزه جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «True/False» آمریکا، از سال 2004 میلادی هر ساله به یک فیلم ساز یا فیلم سازانی اعطا می‌شود که آثارشان نقش مهمی در راستای پیشرفت خلاقانه سینمای مستند داشته است. 

از برندگان پیشین این جایزه سینمای مستند می‌توان به چهره‌های سرشناس سینمای مستند چون «لورا پویتریس» مستندساز برنده اسکار فیلم «سیتیزن فور»، «کیم لانگینوتو» مستندساز مطرح انگلیسی، «ویکتور کوزاکوفسکی» مستندساز برجسته روس، «الکس گیبنی» کارگردان برنده اسکار مستند با «تاکسی به سوی تاریکی»، «کربی دیک» کارگردان نامزد اسکار فیلم «جنگ نامرئی» و «جیمز مارش» کارگدان برنده اسکار مستند با فیلم «مرد روی سیم» اشاره کرد. 

در مجموع از میان 16 برنده پیشین این جایزه سینمایی، 14 فیلمساز موفق شده‌اند با آثارشان نامزد یا برنده اسکار شاخه مستند شوند. 

اسکویی این جایزه سینمای مستند را طی مراسمی ویژه و پیش از یکی از نمایش‌های مستند «رویای دم صبح» جدیدترین ساخته‌اش در جشنواره فیلم مستند «True/False» دریافت می‌کند که از تاریخ سوم تا ششم مارس (13 تا 16 اسفندماه) برگزار می‌شود. 

این جشنواره آمریکایی در توصیف از فیلم «رویای دم صبح» جدیدترین ساخته مهرداد اسکویی آورده است: “ این فیلم از جهات گوناگون فوق‌العاده است اما ظرافت و عمق تعامل کارگردان با موضوع بطور استثنایی تاثیرگذار است. ما همچنین تحت تاثیر پرداخت فیلم به قشر ضعیف و به حاشیه‌ رانده شده جامعه قرار گرفتیم که به راحتی کنار گذاشته می‌شوند. این فیلم با ارائه بازتابی از فرهنگ و جامعه‌اتان به ما کمک کرد تا نه تنها دیدگاهمان درباره کشور ایران بلکه سینمای ایران بسط یابد. ”

«رویاهای دم صبح» در دی‌ماه گذشته نیز در جشنواره مستند سینما حقیقت جزو برگزیدگان بود و واکنش‌های مثبت مخاطبان و منتقدان را به همراه داشت. 

این فیلم مستند یکی از فیلم‌های حاضر در بخش «Generation» شصت‌و‌ششمین جشنواره فیلم برلین نیز است که کمتر از یک هفته دیگر از 11 فوریه (22 بهمن) در آلمان آغاز به کار می‌کند. 

به گزارش انزلی چی، مهرداد اسکویی زاده ۱۳۴۸ تهران، فیلم ساز، تهیه کننده، پژوهش گر و عکاس و گوینده و فارغ‌التحصیل کارگردانی سینما است که اغلب آثار وی در جشنواره‌های معتبر ملی و بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته و جوایز متعددی را کسب کرده‌است. اسکویی تحصیلاتش را در دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر کامل کرد. وی در سال ۲۰۱۰ موفق به کسب عنوان چهره فرهنگی سال جهان از سوی نهاد فرهنگی «پرنس کلاوس» هلند شد. در سال ۱۳۸۹ انجمن مستندسازان سینمای ایران، جایزه بزرگداشت خود را در جشن خانه سینما، به پاس یک عمر فعالیت مستندسازی به مهرداد اسکویی اهدا کرد. در بهمن ماه ۱۳۹۳ اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان از وی به پاس سال‌ها پژوهش اسنادی و میدانی پیرامون تاریخ عکاسی گیلان تجلیل به عمل آورد. اسکویی از اسفندماه ۱۳۸۵ تا اسفندماه ۱۳۸۹ برای مدت دو دوره دوساله، عضویت کمیته تخصصی سینمای مستند فرهنگستان هنر ایران را عهده دار بود. در سال ۲۰۱۳ فیلم مستند «آخرین روزهای زمستان» از ساخته‌های او بر پرده سینماهای فرانسه اکران شد. وی جزو هیات موسس «موسسه انسان شناشی و فرهنگ» و مشاور ارشد دو گروه فیلم مستند و عکس مستند در این سایت است. همچنین از اسکویی گفت و گوهای مختلفی با شخصیت‌های سینمایی و هنری ایرانی و خارجی منتشر شده است. اسکویی در بیش از صد جشنواره معتبر فیلم و عکس عضو گروه داوری بوده است. او همچنین به عنوان سفیر فرهنگی بخش انسان دوستانه سازمان ملل متحد (UCHA) فعالیت می‌کند.

مهرداد اسکویی هنرمند بلند آوازه کشور، فعالیت‌هایش را در نوجوانی با بازیگری تئاتر در شهر بندر انزلی شروع کرد.  

در سال ۱۳۶۵ کانون فیلم بندر انزلی تاسیس شد که از جمله فعالیت‌های این کانون؛ نمایش آثار فیلم سازان مطرح آن زمان همراه با حضور فیلم ساز و نمایش آثار کوتاه و بلند و مستند همراه با برگزاری جلسات نقد و بررسی بود.   

اسکویی در آن میان با کنجکاوی پای تماشای این آثار می‌نشست و به عنوان کوچک ترین عضو کانون فعالیت می‌کرد.  

اسکویی در مورد آن دوران می گوید: “همیشه در کانون فیلم بندر انزلی شیفته فیلم دیدن بودم. با دیدن فیلم‌های کوتاه و بلند امیر نادری، کیانوش عیاری، بهرام بیضایی، ناصر تقوایی و عباس کیارستمی، سعی کردم خوب دیدن را یاد بگیرم.”   

وی اولین فیلم کوتاهش به نام «تولدی دیگر» را در سن ۱۸سالگی با هزینه خود و با فروش کتاب هایش در بندر انزلی ساخت. این فیلم درباره زندگی یک خانواده ماهی گیر بود. 

اسکویی جوایز معتبری از جمله تندیس جشنواره ایدفا هلند، تندیس بهترین فیلم جشنواره هات داکس کانادا، تندیس اژدهای طلایی بهترین فیلم جشنواره کراکف لهستان، جایزه بهترین فیلم مستند جشنواره مونیخ آلمان، جایزه بزرگ جشنواره مستند مونترال کانادا، جایزه ویژه جشنواره مدیاویو مجارستان، جایزه جشنواره اسگل فرانسه، جایزه بزرگ جشنواره مارماداک ایتالیا، جایزه بزرگ جشنواره اوری فرانسه، جایزه بهترین فیلم مستند جشنواره ولادرو مکزیک را به دست آورده‌است. مهرداد اسکویی جایزه‌ بهترین مستندساز سال را در فوریه ۲۰۱۶ از جشنواره‌‌ی ترو ویژن آمریکا از آن خود کرد. 

فیلم‌های زیر برخی از فعالیت‌های اسکویی در زمینه ساخت فیلم مستند است:

خانه مادری ام مرداب (1378) ، روژگیران (کارگردانی مشترک با ابراهیم سعیدی، ۱۳۸۰) ، رو به جایی دور (1381) ، بیوه مرد (1381) ، از پس برقع (1383) ، مریم جزیره هنگام (1384) ، دماغ به سبک ایرانی (1384) ، روزهای بی تقویم (1386) ، آخرین روزهای زمستان (1390) و رویاهای دم صبح (1394)  

فیلم های کوتاه داستانی: 

تولدی دیگر (1367) ، در تاریخ او (1368) ، مرز (1375) ، از بهشتی که می آییم (1376) و دبستان حاجی باشی (1377) 

پی نوشت: گفتنی است مهرداد اسکویی برای کارگردانی فیلم رویاهای دم صبح، جایزه بهترین کارگردانی در بخش مستند سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد. 

انزلی چی این موفقیت بزرگ را به مهرداد اسکویی تبریک گفته و تداوم موفقیت های این هنرمند فرهیخته کشورمان را آرزومند است.