وقتی دوربین دشنه می شود

انزلی چی: تصویر برداری از لحظات احتضار یک بیمار، تهیه عکس از چهره دگرگون شده یک مغروق یا جسد متلاشی شده یک موتورسوار حادثه دیده، فیلم برداری از صحنه قتل یک جوان به دست اوباش و پخش آن در فضای مجازی! 

به گزارش ایرنا، این ها مواردی است که این روزها به دفعات توسط دارندگان دوربین های دیجیتال و گوشی های دوربین دار، که وظیفه و مسوولیت و اجازه ای در قبال انعکاس مطالب را ندارند، به شکلی بسیار غیرحرفه ای منتشر می شود. 

آن هم در شرایطی که بسیاری از خبرنگاران و عکاسان خبری با وجود وظیفه حرفه ای خود برای اجتناب از ورود به حریم شخصی افراد از پرداختن به آن صرف نظر می کنند. 

عکس ها و فیلم هایی که حتی گاه می تواند بر خلاف نیت تهیه کننده، تالم ناشی از مرگ عزیز از دست رفته را برای خانواده شدید تر و یا اثرات بسیار مخرب روحی و روانی برای جامعه داشته باشد. 

* عکاس لاشخور نیست 

‘ مجتبی محمدی ‘ از عکاسان حرفه ای خبرگزاری ایرنا با تاکید بر لزوم رعایت اخلاق و حریم شخصی افراد گفت: تهیه عکس های خبری از برخی موقعیت ها مرز باریکی دارد.

وی با یادآوری عکس معروف کودک و لاشخور، کوین کارتر عکاس خبری سرشناس که تهیه آن انزجار بسیاری از مردم جهان از عکاس را به همراه داشت و همگان عکاس را لاشخور اصلی در انتظار مرگ کودک آفریقایی خواندند گفت: لحظاتی است که انسانیت مهم تر از تهیه عکس است.  

وی متذکر شد: بعضی مواقع دوربین را باید کنار گذاشت و کمک کرد، بعضی اوقات نیز عکس می گیری ولی باید مدیریت کنی و برای احترام به خانواده فرد و روح جمعی از انتشار آن خودداری کنی.  

این عکاس خبری تصریح کرد: مدیریت نشر عکس خیلی مهم است کاری که سردبیر بخش عکس با تجربه و دانش و آگاهی از حساسیت های انتشار عکس مسوولیت آن را به عهده دارد.  

وی افزود: همچنین در صورت تجاوز عکاس به حریم شخصی دیگران و یا تاثیرات مخرب اجتماعی امکان پی گرد قانونی وی و نشر دهنده عکس نیز وجود دارد.  

به گفته وی حتی عکاسانی که برای تهیه عکس به هر شیوه ای دست می زنند جدای از عکاسان خبری محسوب می شوند و به آنها پاپاراتزی گفته می شود. 

محمدی اظهار کرد: مشکل این است که دوربین دیجیتال دست هر کسی هست و معلوم نیست چه کسی در حال انجام وظیفه و کار حرفه ای و چه کسی برای منظورهای دیگری در صدد تهیه عکس و فیلم است و این فضا، رسانه ها را نیز زیر سوال می برد.  

* تهیه عکس از جسد کار پزشکی قانونی است 

‘ امین حق ره ‘ کارشناس مشاوره و فعال رسانه ای در مصاحبه با ایرنا در این خصوص گفت: تهیه عکس از جسد کار پزشکی قانونی است و هیچ تاثیری در بهبود اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ندارد. 

وی خاطرنشان کرد: افرادی که با ورود به حریم های شخصی دیگران اقدام به تهیه عکس، فیلم و یا تصویرهای ناگوار می کنند از عواقب کارشان بی خبرند و نمی دانند این کار ممکن است چقدر آسیب رسان و موجب تسری فاجعه باشد. 

وی با بیان این که عکاسان خبری حرفه ای نیز ممکن است برای جذب مخاطب دست به این کار غیر اخلاقی بزنند افزود: مساله اصلی این است که در این صورت تهیه کننده عکس و انتشار دهنده آن مشخص و قابل پی گیری و پی گرد قانونی است.  

این کارشناس تصریح کرد: تهیه عکس و فیلم برای برخی افراد، ابزاری جهت مطرح کردن خود و کسب شهرت شده، وقتی تصویری می گذارند و لایک می خورد یا به اشتراک گذاشته می شود آنها را اقناع می کند و کاری به تاثیر و بازتاب آن بر افراد و جامعه ندارند. 

وی افزود: رسانه های عمومی یا مراجعی که فرهنگ سازی و جریان سازی می کنند از این که تصویر می تواند چه عواقب نامطلوب و حتی ویران کننده ای داشته باشد اطلاع دارند. 

حق ره اظهار کرد: نهادهای متولی خود باید برای مستندسازی بعضی مراسم و سازماندهی تیم های رسانه ای، تصویربردار و غیره به منظور نگه داری در آرشیو و استفاده مناسب اقدام کنند. 

این فعال رسانه ای خاطرنشان کرد: بعنوان فردی که سال ها در زندان و بهزیستی بعنوان مشاور با جرایم سر و کار داشتم دیده ام که گاه حتی یک شایعه تا چه اندازه می تواند اوضاع را تغییر داده و با زندگی آدم ها بازی کند.  

وی با تاکید بر این که روشن گری متفاوت با تهیه عکس، فیلم و جمع آوری و انتشار آنها بدون در نظر گرفتن تاثیرات مخرب اجتماعی است گفت: حرمت هایی وجود دارد که باید توسط همگان رعایت شود. 

این مشاور، با بیان این که در روان شناسی مقوله ای به نام مدیریت سوگ وجود دارد گفت: حتی اگر خانواده مایل به دیدن تصاویر فاجعه باشند دیگران باید مساله را مدیریت کرده و اجازه چنین کاری را ندهند چه برسد به این که خود عامل انتشار عکس ها و فیلم هایی از صحنه احتضار و یا جسد افراد باشند. 

حق ره خاطرنشان کرد: علاوه بر این که چنین اقدامات نادرستی به روح افراد و جامعه لطمه می زند موجب بی اعتمادی به رسانه ها و فعالان رسانه ای شده و مردم نسبت به دوربین و خبرنگار فوبیا (ترس) پیدا می کنند.  

* رعایت اخلاق، رکن اساسی 

یک بانوی خبرنگار در گفت و گو با ایرنا اظهار کرد: برغم این که برای مستندسازی خبرها و گزارش هایم در مناسبت های مختلف مجبور به تهیه عکس بوده ام برخی اوقات برای احترام به انسان ها و رعایت اخلاق از عکس گرفتن صرف نظر کرده ام. 

‘ مریم ساحلی ‘ خاطرنشان کرد: بسیاری از اوقات نیز مجبور به کنار گذاشتن دوربین برای پاک کردن اشک هایم شده ام. 

وی یادآور شد: بسیاری از عکاسان خبری حرفه ای که از جنگ و مصایب بشری تصویربرداری کرده اند سال ها مبتلا به افسردگی و بیماری های روحی شده اند آن وقت برخی حتی در شرایط اضطراری به جای کمک یا تلاش برای جلوگیری از خشونت و درگیری با بی تفاوتی و خونسردی به گرفتن عکس و فیلم مشغول می شوند.

علاوه بر همه این ها مسابقه همگانی برای تهیه عکس و فیلم، مانع از فعالیت مناسب نیروهای امداد، آتش نشانی و همچنین خبرنگاران رسانه های جمعی می شود. 

گزارش از: گیتی بابایی.