بیوگرافی بهمن دادخواه / انزلی چی

بهمن دادخواه سال 1319 در بندر انزلی‏ زاده شد.او در دانشگاه تهران،دندانپزشکی خوانده است اما هرگز این‏ حرفه را دنبال نکرد و نقاشی را برگزید.او خالق بخشی از برجسته‏ ترین آثار تصویرگری کتاب‏های کودکان‏ در ایران است.آنچه در ادامه می‏خوانید به بهانه برپایی نمایشگاه آثار و مراسم نکوداشت این هنرمند فرزانه‏ در خانه هنرمندان ایران،تهیه شده است.

بهمن دادخواه،همچون دیگر تصویرگران برحسته‏ دهه‏ های 40 و 50،از جمله:نور الدین‏ زرین‏ کلک،علی‏ اکبر صادقی پرویز کلانتری،تأثیری ماندگار بر تصویرگری مفاخر ایران بر جای نهاده است.هم‏چنان که فرشید مثقالی،تصویرگری پیشرو در گردش به انتزاع کودکانه‏ در تصویر کردن خیال‏های کودکانه به شمار می‏رود،بهمن دادخواه در سمت و سویی دیگر، به طراحی فیگوراتیو و دوری از اغراق در طرح و فرم دل بسته است.راهی که بسیار پیش‏ از او تصویرگرانی در دوران چاپ سنگی آغاز کردند و در دوره‏ های گوناگون پس از آن، هنرمندانی چون:محمود جوادی‏ پور و زمان زمانی آن را ادامه دادند.

آثار تصویری بهمن دادخواه به توانمندی درخشان او در طراحی پای‏بندی فراوان دارد.هر چند انتخاب رنگ در آثار او کودکانه و خیال‏ انگیز جلوه می‏کند اما رنگ بیشتر کامل‏ کننده‏‏ طرح و فرم است.

بیشتر آثار بهمن دادخواه به روش واقعگرایی(رئالیسم کودکانه)تصویر شده‏ اند.کتاب‏های‏ شاعر و آفتاب،لی‏لی‏ لی‏لی حوضک،هفاایستون،سیبو و سار کوچولو و گیلان به این روش‏ تعلق دارند.در این میان،تصویرهای کتاب هفاایستوس بسیار برگرفته از تاریخ نقاشی در دوران کلاسیک اروپایی است و کتاب گیلان،به اثری یگانه در تصویرگری کتاب‏های‏ غیر تخیلی تبدیل شده است.ویژگی گرایش به واقع‏ گرایی در کتاب‏های دیگری چون‏ تصویرها،بهار در شعر شاعران شعرهایی برای کودکان ویژگی تزیینی و شکل‏گرا به خود گرفته است.جنبه‏ های خیال و اغراق‏های ساده در فرم را نیز می‏توان در کتاب‏هایی چون‏ سیبو و سار کوچولو و آهو پرنده‏ ها دریافت.

بهمن دادخواه گرایش به واقع‏گرایی را در نخستین کتاب خود به نام یادداشت‏های حسنک‏ یزدی در سفر گیلان آغاز کرد و سپس همان نگاه را با تکنیک و طراحی برجسته‏ تری در کتاب گیلان ادامه داد.او در تصویرگری این کتاب غیر تخیلی از طراحی‏های ساده،گویا و توانمند استفاده کرد و در کاربرد آبرنگ،به سادگی و شاعرانگی خاصی دست یافته است.در تصویرگری کتاب‏های بهار در شعر شاعران و تصویرها،این هنرمند با کاربرد نقش مایه‏ های‏ سنتی،به خلق تصویرهایی تزیینی و شکل‏ گرا،اما زیبا و دلنشین روی آورد و در تصویرهای‏ کتاب شعرهایی برای کودکان،همین نقش مایه‏ ها را به عناصر نزدیک به واقعیت تبدیل کرد

و به آن‏ها شکل و حسی کودکانه و شاعرانه بخشید.

بهمن دادخواه در تصویرگری کتاب‏های دهه‏ 60 به بعد حضور ندارد و غیبت وی بخشی‏ از همان فرآیند«گسل تاریخی»است که پرویز کلانتری در قطع ارتباط تصویرگران پیش از انقلاب و پی از آن،درباره‏ آن گفت‏گو می‏کند.

راه و روش بهمن دادخواه در آثار تصویرگران توانایی چون بهرام خائف،پرویز ایزدپناه و اندکی‏ از تصویرگران امروز ادامه یافته است .

بهمن دادخواه دومین نامزد دریافت جایزه‏ اندرسن از ایران در سال 1357 بوده است. این تصویرگر جایزه‏ سیب طلایی براتیسلاوا در سال 1352(1973)برای تصویرگری‏ کتاب توکایی در قفس دریافت کرد و دیپلم افتخار IBBY را نیز در سال 1359(1980)برای کتاب افسانه به دست آورد.

از دیگر افتخارات جهانی بهمن دادخواه می‏توان به نمونه‏های زیر اشاره کرد:

*دیپلم افتخار بولونیا،برای کتاب شعرهایی برای کودکان،در سال 1352(1973)

*دیپلم افتخار بولونیا،برای کتاب تصویرها،در سال 1353(1974)

*جایزه ویژه نمایشگاه بولونیا،برای کتاب بهار در شعر شاعران،در سال 1354(1975)

*دیپلم افتخار بولونیا،برای کتاب سیبو و سار کوچولو،در سال 1356(1977)

*برنده‏ دوم جایزه‏ شانزدهمین نمایشگاه کتاب‏های کودکان جهان در ژاپن،برای کتاب‏ پرنده چه گفت؟در سال 1358(1979)

*دیپلم افتخار طراحی کتاب نمایشگاه لایپزیک آلمان،برای کتاب افسانه،در سال 1361(1982)

جمال الدین اکرمی