بیوگرافی پروفسور احمد نوری زاد

پروفسور احمد نوری زاده – ادیب، مترجم، پژوهشگر، بنیانگذار ارمنی شناسی فارسی و تنها شاعر غیرارمنی جهان که به همین زبان نیز شعر می گوید- به سال ۱۳۳۰ در خانواده ای پر جمعیت، درغازیان بندرانزلی به دنیا آمد. پدرش کارگر ساده ی شرکت آتش نشانی ِ انزلی بود و کردمحله – زادگاه او- به گفته خودش، در آن زمان محله ای کثیرالمله و انترناسیونالیستی با قومیت ها، فرهنگ ها و خرده فرهنگ های مختلف از ارمنی ها، روس ها، آشوری ها، گیلک ها ، آذری ها، فارس ها بود که همین امر بعلاوه مصاحبت و مراودت ِ مداوم او به خصوص با ارامنه – از دوران کودکی- هم چنین به دلیل سکونت خانوارهای ارمنی در همسایه گی خانه ی محقر ِ پدری ، سبب ساز آشنایی و قرابت او با زبان شفاهی ارمنی گردید.
با گذر زمان، علی رغم ِ دغدغه ی فراوان تأمین معاش وغم بی حساب نان، ذوق هنری و طبع لطیفش او را به حوزه ی ادبیات – به خصوص مطبوعات ادبی – کشاند. این گونه شد که علاوه بر فعالیت در عرصه ی روزنامه نگاری، سرودن شعر به زبان پارسی را نیز به طور جدی آغاز کرد. آشنایی او به زبان شفاهی ارمنی وعلاقه شدیدش به ترجمه ی متون ادبی خارجی، او را به فراگیری زبان نوشتاری ارمنی ترغیب نمود. از این رو به مدت ۴- ۵ ماه نزد مرحوم “آرشی بابایان” شاعره ی معروف ارمنی، الفبای این زبان را آموخت. سپس با جدیت و ممارست، از طریق کتب خودآموز، زبان نوشتاری ارمنی را نیز فرا گرفت.از آن پس به طور جدی به ترجمه و معرفی ادبیات معاصر و متون کهن ارمنی در مطبوعات فارسی زبان ایران همت گماشت.

در حال حاضر احمد نوری زاده تنها شاعر غیر ارمنی جهان است که به زبان ارمنی شعر می سراید و برای خوانندگان ارمنی زبان در جمهوری ارمنستان و دیگر کشورهای دارای جوامع ارمنی یک چهره ی شناخته شده و محبوب است به حدی که برنامه ریزان آموزشی جمهوری ارمنستان، بخش هایی از منظومه ی ” ماسیس کوه نیست” اثر ماندگار وی را به همراه زندگینامه ی این شاعر ایرانی به عنوان یک درس در کتاب درسی دانش آموزان مقطع دوم راهنمایی مدارس ارمنی زبان گنجانده اند که دانش آموزان ارمنی تبار آن را در کتاب ادبیات خود می آموزند و امتحان خواهند داد. نوری زاده تا کنون با انتشار بیش از ده ها جلد کتاب و صدها مصاحبه ی مطبوعاتی و رادیویی و تلویزیونی کوشش های ارزنده ی بسیاری را در راستای شناساندن تاریخ و فرهنگ ارمنی به جهانیان به عمل آورده است و به همین جهت در ارمنستان به او “فرزند پارسی گوی ملت ارمنی” لقب داده اند.
به یقین مهمترین و ماندگار ترین اثر ادبی نوری زاده تاکنون، کتاب منحصر به فرد “صد سال شعر ارمنی” ست که در سال ۱۳۶۹ توسط انتشارات چشمه به دوست داران آثارش عرضه گردید.

وی اشاره کرد‌‌ و گفت:

ارمنی‌ها و ایرانی‌ها هم تعلق قومی و فرهنگی زیادی دارند
به عنوان مثال سنت‌هایی نظیر سنت تقد‌‌یس آب که نزد‌‌ ایرانیان باستان رواج د‌‌اشته و از سوی ارمنی‌ها هم مورد‌‌ استفاد‌‌ه قرار گرفته و با نام «وارتاوار» Vartavar متد‌‌اول شد‌‌ه است. یا چهارشنبه‌سوری ایرانیان باستان نزد‌‌ ارمنی‌ها نیز معمول شد‌‌ه و با نام «د‌‌َرِنْد‌‌ِز» Darendez یا «د‌‌یاراند‌‌آراج» Diarandaraj رواج یافته و این سنت باستانی حتی پس از پذیرش مسیحیت د‌‌ر ارمنستان نیز از سوی کلیسای ارمنی مورد‌‌ قبول واقع شد‌‌ه و امروزه یکی از سنت‌های کلیسایی هم محسوب می‌شود‌‌.

احمد نوری زاده به پاس ۴۰ سال تلاش بی وقفه در زمینه ی شناساندن فرهنگ و ادب ارمنی جوایز و عناوین جهانی بسیاری را نیز کسب نموده است که از جمله مهمترین آنها می توان به:
– جایزه ی جهانی ِ فرهنگی ِ ” گارپیس پاپازیان” به جهت یک عمر فعالیت ادبی از کشور اتریش. سال ۲۰۰۰میلادی.
– جایزه ی عالی ترین نشان فرهنگی جمهوری ارمنستان به نام ” موسس خورناتسی ” از روبرت کوچاریان، رییس جمهوری ارمنستان. سال ۲۰۰۱ میلادی.
– جایزه ی بزرگ انجمن نویسندگان ارمنستان با نام ” گانتق “. سال ۲۰۰۵ میلادی.
– و دریافت مدرک پروفسوری از دانشگاه شمالی ایروان، سال ۲۰۰۱ میلادی اشاره نمود.
همان طور که پیشتر گفته شد، نوری زاده علاوه بر ترجمه و چاپ آثار نویسندگان و شاعران ارمنی در روزنامه ها و مجلات ادبی، تا کنون بیش از ۳۰ جلد کتاب منتشر نموده که این خود موید تاثیر گذاری و جریان سازی او در حوزه ی ادبیات ارمنی و حتی فارسی ست.
وی در حال حاضر مشغول نگارش رمان بلند ۳ جلدی ” گذرگاه رنج ” است. رمانی که خودش درباره ی انگیزه ی خلق آن می گوید “آن چه من را به نوشتن این رمان مجبور کرد، تجربه های مستقیمی بود که از کودکی با کار شروع شد و در جوانی با نوشتن و روزنامه نگاری گره خورد و سر از وقایع تاریخی دهه های اخیر درآورد … اگر زندگی فرصت بدهد و من بتوانم هر سه جلد رمان را که دارای دوره بندی های ویژه ی خود هستند به پایان ببرم، دست کم دخترم و همسرم خواهند توانست شناختی از زندگی گذشته ی من کسب کنند و در عین حال داستان جالبی را بخوانند!”.

تعدادی از آثار منتشر شده ی احمد نوری زاده:
” ۲۶ کمیسر” یا ” کمون باکو” از ” هراچیا کوچار”
” سرودهای سرخ ” مجموعه ی شعر اثر” یقیشه چارنتس”
” آی وطن! آی وطن!” مجموعه ی شعر و قصه از “هوهانس تومانیان”
” تسولاک” یک داستان بلند از ” آکسل باگونتس”
” صد سال شعر ارمنی” نمونه های شعر بیش از هفتاد شاعر ارمنی با پیشگفتار ۱۴۸ صفحه ای درباره ی تاریخ و فرهنگ ارمنی
کتاب پژوهشی ” تاریخ و فرهنگ ارمنستان”
“باغ سیب ، باغ ِ باران و چند داستان دیگر”: بیست داستان کوتاه و بلند از ۱۵ نویسنده ی نامدار ارمنی
“سلام بر شما ارمنی ها”: مجموعه شعرهای ارمنی نوری زاده
“در شب تنهایی و رویاها “: مجموعه شعر های ارمنی نوری زاده
” رازقی ها بگذار عطر بفشانند”: مجموعه شعر های فارسی نوری زاده
” در شب تنهایی و زمستان جهان”: مجموعه شعر های فارسی نوری زاده